|
PROGRAM kursu Dokształcającego w Zakresie Profilaktyki Raka Piersi (Instruktor) prowadzonego przez UniĘ na rzecz profilaktyki, diagnostyki i terapii raka piersi – prodiatera
Założenia organizacyjno-programowe Rodzaj i cel kształcenia § Organizowane szkolenie jest kursem dokształcającym w zakresie Instruktor Profilaktyki Raka Piersi dla położnych oraz pielęgniarek (po kursie specjalistycznym z zakresu profilaktyki chorób gruczołu sutkowego). § Celem kursu jest pogłębienie wiedzy z zakresu anatomii i patologii gruczołu sutkowego, epidemiologii, czynników ryzyka raka piersi, diagnostyki, terapii, rehabilitacji, psychologii pacjenta oraz umiejętność i praktyczne zasady przeprowadzania przez wyszkolone instruktorki podstawowego szkolenia dla pielęgniarek rodzinnych i położnych oraz grup kobiecych w zakresie prawidłowego samobadania, selekcjonowania kobiet z grup ryzyka oraz rozpowszechniania wiedzy na temat profilaktyki raka piersi, koordynacji i prowadzenia akcji profilaktycznych we własnym rejonie. Czas trwania § Czas trwania kursu - 5 dni. Kurs realizowany w trybie mieszanym. Sposób sprawdzania efektów nauczania § Test pisemny oraz egzamin praktyczny
plan nauczania
program nauczania
MODUŁ I Budowa i fizjologia GRUCZOŁU Sutkowego
Cel modułu Poszerzenie wiedzy z zakresu budowy anatomicznej i histologicznej oraz funkcji i wpływu hormonów na gruczoły sutkowy. Treści nauczania: 1. Rozwój embrionalny, anatomia i histologia gruczołu sutkowego, 2. Fizjologia i cytofizjologia gruczołu sutkowego, 3. Wpływ hormonów na funkcje i zmiany strukturalne gruczołu sutkowego 4. Zależność budowy i typu utkania gruczołu sutkowego od wieku Wykaz umiejętności wynikowych W wyniku realizacji treści nauczania instruktorka powinna: § omówić rozwój i budowę anatomiczną gruczołu piersiowego § poznać fizjologię i cytofizjologię gruczołu sutkowego oraz przemiany zachodzące w czasie cyklu miesiączkowego, laktacji i okresie menopauzy § scharakteryzować zmiany zachodzące w gruczole sutkowym pod wpływem działania hormonów § scharakteryzować typy utkania gruczołu sutkowego w zależności od wieku
MODUŁ II CHOROBY GRUCZOŁU Sutkowego
Cel modułu Poszerzenie wiedzy z zakresu epidemiologii chorób nowotworowych gruczołu sutkowego. Treści nauczania: 1. Epidemiologia zachorowań na nowotworowy piersi (prognoza epidemiologiczna, wskaźniki zachorowalności, umieralność, śmiertelność) 2. Etiologia i czynniki ryzyka raka sutka (przyczyny endo- i egzogenne, genetyczne uwarunkowania występowania chorób nowotworowych), 3. Choroby gruczołu sutkowego (stany przedrakowe, nowotwory niezłośliwe, nowotwory złośliwe) 4. Objawy kliniczne raka piersi, wczesne, zaawansowane, różnicowanie chorób, nowotworowych i nienowotworowych sutka, 5. Zmiany łagodne i złośliwe w diagnostyce obrazowej Wykaz umiejętności wynikowych W wyniku realizacji treści nauczania instruktorka powinna: § scharakteryzować sytuację epidemiologiczną chorób nowotworowych piersi, § omówić przyczyny endo- i egzogenne chorób nowotworowych gruczołu piersiowego, § różnicować choroby nowotworowe i nienowotworowe gruczołu piersiowego, § omówić objawy kliniczne oraz różnicowanie chorób dotyczących gruczołu sutkowego, rozpoznawać objawy nieprawidłowe w obrębie gruczołu piersiowego, § omówić wskazania do badania piersi,
MODUŁ III Profilaktyka Raka Piersi
Cel modułu Przygotowanie instruktorki profilaktycznej do prowadzenia podstawowego szkolenia dla pielęgniarek rodzinnych i położnych z zakresu samobadania, poradnictwa profilaktyki raka piersi i przeprowadzania akcji profilaktycznych. Treści nauczania: 1. Rodzaje badań profilaktycznych gruczołu sutkowego i ich znaczenie 2. Metoda i technika samobadania, badanie wzrokiem, badanie palpacyjne piersi i węzłów chłonnych, interpretacja wyczuwalnych zmian, 3. Nauka praktyczna: a. modele silikonowe - rozróżnianie struktur prawidłowych, gęstości utkania, rozróżnianie zmian patologicznych od prawidłowych, b. nauka praktyczna na sobie – rozmieszczenie tkanki gruczołowej, zakres badania, technika badania 4. Znaczenie samobadania piersi w profilaktyce raka piersi 5. Rola pielęgniarki w profilaktyce nowotworów gruczołu sutkowego 6. Nauka ankietyzacji dużych grup kobiet w oparciu o standardowe formularze w celu identyfikacji 7. kobiet z grup wysokiego ryzyka Wykaz umiejętności wynikowych W wyniku realizacji treści nauczania instruktorka powinna: § przeprowadzić samodzielnie podstawowe szkolenie dla pielęgniarek rodzinnych i położnych w zakresie samobadania § nauczyć jak wykonywać prawidłowo samobadanie uwzględniając wszystkie elementy techniki badania palpacyjnego i wzrokowego, § przedstawić rodzaje badań przesiewowych, ich znaczenie i częstotliwość wykonywania w zależności od wieku § nauczyć odróżniać struktury prawidłowe występujące w piersi od zmian patologicznych § przygotować pielęgniarki rodzinne i położne do szerzenia oświaty zdrowotnej wśród kobiet na temat konieczności profilaktyki raka piersi oraz jak motywować kobiety do regularnego samobadania piersi, badania klinicznego oraz innych badań diagnostycznych gruczołu sutkowego, § nauczyć jak przeprowadzać wywiad w kierunku ryzyka raka piersi, ankietyzację kobiet i identyfikację kobiet z grup ryzyka oraz gdzie pokierować kobiety z rozpoznanymi zmianami.
MODUŁ IV BADANIE PALPACYJNE Piersi
Cel modułu Przygotowanie do samodzielnego badania piersi i nauki badania w ramach badań profilaktycznych raka piersi. Treści nauczania: 1. Metodyka badania podmiotowego i przedmiotowego (palpacyjnego) gruczołu sutkowego 2. Omówienie i zaprezentowanie techniki badania fizykalnego (metody i techniki badania, zmiany i objawy nieprawidłowe, badanie wzrokiem, badanie palpacyjne piersi, badanie palpacyjne węzłów chłonnych, interpretacja wyczuwalnych zmian) 3. Różnicowanie zmian w gruczole sutkowym, 4. Nauka praktyczna a. modele silikonowe - rodzaje guzów, różnicowanie, ich położenie w gruczole na różnych głębokościach, technika nacisku b. nauka praktyczna na współuczestniczkach - rozmieszczenie tkanki gruczołowej u różnych osób, technika badania i oglądania wzrokowego, badanie palpacyjne węzłów chłonnych, interpretacja wyczuwalnych zmian Wykaz umiejętności wynikowych W wyniku realizacji treści nauczania instruktorka powinna: § przeprowadzić samodzielnie palpacyjne badanie piersi i nauczyć szkolone przez siebie pielęgniarki jak je wykonywać, uwzględniając odpowiednie ułożenie kobiety, wszystkie elementy techniki badania palpacyjnego i wzrokowego oraz badanie węzłów chłonnych pachowych, nad i podobojczykowych, § omówić, jakiego rodzaju guzy można znaleźć w gruczole sutkowym, na jakich głębokościach i pokazać jak przeprowadzić badanie, aby nie ominąć żadnych zmian.
MODUŁ V Diagnostyka, terapia i Rehabilitacja
Cel modułu Poszerzenie wiedzy z zakresu diagnostyki, terapii chorób nowotworowych gruczołu sutkowego oraz rehabilitacji pooperacyjnej Treści nauczania: 1. Wczesna diagnostyka i rodzaje badań diagnostycznych (ultrasonografia, mammografia, biopsja gruczołu sutkowego, galaktografia), 2. Metody leczenia - chirurgia, chemioterapia, radioterapia, 3. Rehabilitacja pooperacyjna i możliwości rekonstrukcji piersi 4. Aspekty psychologiczne w nowotworach piersi 5. Rola i znaczenie organizacji kobiecych, Wykaz umiejętności wynikowych W wyniku realizacji treści nauczania instruktorka powinna: § omówić znaczenie wczesnej diagnostyki § przedstawić rodzaje badań diagnostycznych, w jakich przypadkach się je stosuje i dlaczego § przedstawić i omówić, jakiego rodzaju leczenie stosuje się obecnie w terapii nowotworów piersi § przedstawić różnice pomiędzy zabiegiem mastektomii a tumorektomii i w jakich przypadkach się je stosuje § omówić, jakie problemy związane są z rehabilitacją i kiedy należy ją zacząć, aby zmniejszyć powikłania § omówić znaczenie aspektów psychologicznych związanych z rakiem piersi, jak redukować lęk, jak pomóc kobiecie radzić sobie w nowej sytuacji życiowej, wiedzieć o organizacjach kobiecych, które służą pomocą kobietom chorym na raka piersi § omówić jak redukować i zwalczać lęk przed badaniami diagnostycznymi i samobadaniem piersi
Wykaz materiałów szkoleniowych: 1. Skrypt opracowany w formie pisemnej z treści wykładów 2. Cykl wykładów przygotowanych w postaci prezentacji Power Point na CD-rom, jako materiał edukacyjny przeznaczony do szkoleń 3. Graficzne schematy samobadania i badania klinicznego na CD-rom, jako materiał edukacyjny przeznaczony do szkoleń 4. Filmy dydaktyczne przedstawiające metodę, technikę badania palpacyjnego piersi, samobadania oraz metodykę nauczania. 5. Modele silikonowe zawierające imitację struktury piersi oraz guzów nowotworowych – do ćwiczeń praktycznych, 6. Broszury na temat profilaktyki raka piersi, 7. Wzory formularzy badania oraz ankiet dla pacjentów.
Rekomendacje: Ze względu na intensywność szkolenia i ilość wymaganego materiału do egzaminu testowego zalecane jest, przed rozpoczęciem kursu, zapoznanie z metodą samobadania i badania palpacyjnego piesi http://www.prodiatera.org/home.html oraz materiałem teoretycznym.
Wykaz literatury polecanej dla uczestników kursu:
Materiał w języku polskim (1) Bucholc M, Lepecka-Klusek C, Pilewska A, Kanadys K Ryzyko raka piersi w opinii kobiet. Ginekol Pol. 2001 Dec;72(12A):1460-4 (2) Grzybowski W, Powolny M, Pietrzak P, Szafranko K. Wczesna diagnoza raków narządu rodnego i gruczołu sutkowego Ginekol Pol. 2001 Dec;72(12A):1465-72 (3) Lippert H. Anatomia. Tom I, Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław,1998 (4) Łepecka-Klusek C, Pilewska A, Bucholc M, Kanadys K. Personel medyczny wobec profilaktyki raka narządu rodnego i sutka Ginekol Pol. 2002 , (11) (5) Miriam Stoppard, W trosce o Twoje piersi, Kalliope Oficyna Wydawnicza, Warszawa, 1997. (6) Ostrowska L., Czapska D., Karczewski J.: Otyłość jako czynnik ryzyka nowotworu sutka u kobiet Pol Merkuriusz Lek. 2003 March;81 (7) Ostrowski K. Histologia Wyd. Lek. PZWL, 1995 (8) Pieńkowski T, Jaśkiewicz J, Wronkowski W, Zwierno M, Załucki W. Leczenie raka piersi. Służba Zdrowia, 24-26, 2000 (9) Pieńkowski T. Czynniki predykcyjne u chorych na raka piersi. Nowotwory (10) Pieńkowski T. Standardy leczenia raka gruczołu piersiowego. Terapia,3, 1999 (11) Pilecki S., Bandurski T, Lasek W., Purzycka-Jazdon A., Lass P: Miejsce scyntymammografii w diagnostyce raka sutka Pol Merkuriusz Lek. 2002 Dec;78 (12) Pilewska A, Łepecka-Klusek C, Bucholc M, Kanadys K. Postrzeganie choroby nowotworowej a podejmowanie działań profilaktycznych Ginekol Pol. 2002, (13) Pilewska A., Kanadys K., Łepecka-Klusek C., Bucholc M.: Kobiety w wieku rozrodczym wobec samobadania piersi Pol Merkuriusz Lek. 2002 Oct; 76. (13) Sawicki W. Histologia. Wyd. Lek. PZWL, 2003 (14) Stanosz S, Blicharczyk-Zalewska B, Wilk G, Kubista M. Ocena zależności między stężeniami estrogenów, progesteronu, testosteronu całkowitego, androstendionu i naskórkowego czynnika wzrostu w surowicy i płynie torbieli gruczołów piersiowych u kobiet Ginekol Pol. 2002(06) (15) Suchocki S, Łuczyński K, Szymczyk A, Piec P. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa sutka w materiale Specjalistycznego Szpitala Ginekologiczno-Położniczego w Wałbrzychu. Ginekol Pol. 2002, (11) (16) Tchórzewska H. rehabilitacja psychofizyczna jako część integracyjna leczenia raka piersi. Terapia,3, 1999 (17) Woźniak W. Anatomia Człowieka. Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław,2001 (18) Wronkowski Z, Chmielarczyk W. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Służba Zdrowia, 24-26, 2000 (19) Wronkowski Z, Chmielarczyk W. Zwalczanie raka piersi w praktyce lekarza rodzinnego. Służba Zdrowia 24-26, 2000 (20) Wronkowski Z, Zwierno M. Rak piersi informacje praktyczne. Służba Zdrowia, 24-26, 2000 (21) Wypycha K, Kulik R, wypycha P. Zaburzenia hormonalne u kobiet z makrotorbielami gruczołów sutkowych Ginekol Pol. 2002 (11) (22) Załucki W, Wronkowski Z, Piersi - uroda i problemy, Warszawa, 1997.
artykuły w internecie
2.
Aktywność fizyczna a ryzyko zachorowania na raka sutka
3.
Zastosowanie radioterapii w leczeniu przedinwazyjnego przewodowego
raka sutka z oszczędzeniem piersi - badanie EORTC 10853
4.
Radioterapia
pooperacyjna u kobiet po menopauzie chorych na raka sutka,
należących do grupy dużego ryzyka, leczonych tamoksyfenem - badanie
Danish Breast Cancer Cooperative Group DBCG 82c
5.
Rak sutka a hormonalna terapia zastępcza - metaanaliza
6.
Wpływ raloksyfenu na ryzyko rozwoju raka sutka u kobiet po
menopauzie - badanie MORE
7.
Tamoksyfen w leczeniu niezaawansowanego raka sutka - metaanaliza Więcej artykułów mozna znaleźć:
Medycyna Praktyczna on-line
http://www.mp.pl
w okienku szukaj wpisz rak piersi i naciśnij żółty klawisz Materiał w języku angielskim (1) Baines CJ, Miller AB. Mammography versus clinical examination of the breasts. J Natl Cancer Inst. 1997;22:125-129. (2) Barton MB, Elmore JG, Fletcher SW. Breast complaints among women enrolled in a health maintenance organization. Ann Intern Med. 1999;130:651-657. (3) Barton MB, Harris R, Fletcher SW,Does This Patient Have Breast Cancer? The Screening Clinical Breast Examination: Should It Be Done? How? JAMA,Vol. 282, pp. 1270-1280, October 6, 1999 (4) Barton MB, Moore S, Polk S, et al. Anxiety and health care utilization after false-positive mammograms [abstract]. J Gen Intern Med. 1999;14(suppl):9. (5) Bates B. A Guide to Physical Examination and History Taking. Philadelphia, Pa: JB Lippincott Co; 1998. (6) Cohen MZ, Kahn DL, Steeves RH. Beyond body image: the experience of breast cancer. Oncol Nurs Forum. 1998 Jun;25(5):835-41. (7) Coleman EA, Heard JK. Clinical breast examination: an illustrated educational review and update. Clin Excell Nurse Pract 2001 Jul;5(4):197-204 (8) Coleman EA, Coon SK, Fitzgerald AJ, Cantrell MJ. Breast cancer screening education: comparing outcome skills of nurse practitioner students and medical residents. Clin Excell Nurse Pract 2001 Mar;5(2):102-7 (9) Coleman EA, Coon SK, Fitzgerald AJ. Breast cancer screening for primary care trainees: comparison of two teaching methods. J Cancer Educ 2001 Summer;16(2):72-4 (10) Donegan WL. Evaluation of a palpable breast mass. N Engl J Med. 1992;327:937-942. (11) Elmore JG, Barton MB, Moceri VM, Polk S, Arena PJ, Fletcher SW. Ten-year risk of false-positive screening mammograms and clinical breast examinations. N Engl J Med. 1998;338:1089-1096. (12) Fisher B, Costantino JP, Wickerham DL, et al. Tamoxifen for prevention of breast cancer: Report of the National Surgical Adjuvant Breast and Bowel Project P–1 Study. Journal of the National Cancer Institute 1998; 90(18):1371–1388. (13) Fletcher SW, Barton MB. Evaluation of breast lumps. In: UpToDate in Medicine [book on CD-ROM]. Boston, Mass: UpToDate Inc; 1999. (14) Freund KM. Rationale and technique of clinical breast examination. Medscape Womens Health 2000 Nov;5(6):E2 (15) Hartmann LC, Schaid DJ, Woods JE, et al. Efficacy of bilateral prophylactic mastectomy in women with a family history of breast cancer. The New England Journal of Medicine 1999; 340(2):77–84. (16) Hartmann LC, Sellers TA, Schaid DJ, et al. Efficacy of bilateral prophylactic mastectomy in BRCA1 and BRCA2 gene mutation carriers. Journal of the National Cancer Institute 2001; 93(21):1633–1637. (17) Harvey BJ, Miller AB, Baines CJ, Corey PN. Effect of breast self-examination techniques on the risk of death from breast cancer. CMAJ. 1997;157:1205-1212. (18) Kerlikowske K, Grady D, Barclay J, Sickles EA, Ernster V. Likelihood ratios for modern screening mammography. JAMA. 1996;276:39-43. (19) Lannotti RJ, Finney LJ, Sander AA, De Leon JM. Effect of clinical breast examination training on practitioner's perceived competence. Cancer Detect Prev 2002;26(2):146-8 (20) Marlow B, Cartmill T, Cieplucha H, Lowrie S. An interactive process model of psychosocial support needs for women living with breast cancer. Psychooncology. 2003 Jun;12(4):319-30. (21) McDermott MM, Dolan NC, Huang J, Reifler D, Rademaker AW. Lump detection is enhanced in silicone breast models simulating postmenopausal breast tissue. J Gen Intern Med. 1996;11:112-114. (22) Mittra I, Baum M, Thornton H, Houghton J. Is clinical breast examination an acceptable alternative to mammographic screening? BMJ 2000 Oct 28;321(7268):1071-3 Comment in: BMJ. 2001 Mar 31;322(7289):792. (23) National Health Service Breast Screening Programme (1996) NHS Breast Screening Programme Resource Pack for Training Primary Care Nurses NHS BSP Publication No 38, Sheffield: NHS BSP (24) Orel SG. High-resolution MR imaging for the detection, diagnosis, and staging of breast cancer. Radiographics. 1998;18:903-912. (25) Pritchard, Kathleen I. Is tamoxifen effective in prevention of breast cancer? The Lancet, Vol. 352, July 11, 1998, pp. 80-81 (commentary) (26) Royal College of Nursing (1996) Breast Palpation and Breast Awareness: Guidelines for Practice in Issues in Nursing and Health No 35, London: Royal College of Nursing (re-order number 000 557) (27) Shen Y, Zelen M. Screening sensitivity and sojourn time from breast cancer early detection clinical trials: mammograms and physical examinations. J Clin Oncol 2001 Aug 1;19(15):3490-9 (28) The palpable breast lump: information and recommendations to assist decision-making when a breast lump is detected. CMAJ. 1998;158:3S-8S. (29) Trapp MA, Kottke TE, Vierkant RA, Kaur JS, Sellers TA The ability of trained nurses to detect lumps in a test set of silicone breast models. Cancer 1999 Nov 1;86(9):1750-6 (30) Welch HG, Fisher ES. Diagnostic testing following screening mammography in the elderly. J Natl Cancer Inst. 1998;90:1389-1392.
Materiały dostępne w internecine: 1. Medyczny serwis on-line - http://nowotworpiersi.medserwis.pl/ 2. Medycyna praktyczna on-line - http://www.mp.pl 3. Medycyna i Zdrowie - http://katalog.wp.pl/www/Medycyna_i_Zdrowie/Publikacje_Medyczne/ 4. Onkolink Nowotwory-Zagadnienia wybrane – rak piersi - http://www.onkolink.pl/rak_piersi.html 5. Prodiatera - http://www.prodiatera.org 6. Rak Piersi - http://www.rakpiersi.pl 7. Zdrowie i medycyna – encyklopedia medyczna - http://www.zdrowie.med.pl/rak_piersi.html 8. Factors Associated with Decreased Risk of Breast Cancer, http://www.nci.nih.gov/cancertopics/pdq/prevention/breast/HealthProfessional/page2 9. NCI Online -Internet – Use - http://www.cancer.gov/ 10. Charting the Course: Priorities for Breast Cancer Research. This report is available at http://prg.nci.nih.gov/breast/finalreport.html 11. Charting the Course: Priorities for Breast Cancer Research. Chapter 4; Prevention, http://prg.nci.nih.gov/breast/finalreport.html 12. http://www.breastcare.co.uk 13. http://www.intelihealth.com
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||